Zeven bewegingen in crisiscommunicatie
De laatste dagen van het jaar. De tijd van lijstjes, overzichten en terugblikken. Aan het einde van het jaar kijken Anne Vrolijk en ik (Tom Compaijen) terug op wat voor ons de hoogtepunten waren van 2025. In plaats van alleen een opsomming van wat wij deden, kiezen we dit jaar voor iets anders: onze ervaringen uit 2025 gebruiken om te laten zien wat er in het vak crisiscommunicatie aan het verschuiven is. En hoe wat wij zien in de praktijk, past in de trends van crisiscommunicatie en crisismanagement.
1. Geopolitiek is lokaal geworden
Geopolitiek is niet langer iets van ver weg. Oorlogen en hybride dreiging werken steeds vaker door tot op lokaal niveau. De gevolgen van de oorlogen in Oekraïne en Gaza en van hybride dreiging vanuit Rusland, dringen zelfs door tot in de organisaties zelf. Dat werd dit jaar voor ons tastbaar in onder meer:
- helpen van Politie Nederland met de voorbereidingen van crisiscommunicatie NAVO-top in Den Haag;
- trainingen die we gaven in Oekraïne;
- organisaties die te maken kregen met crises door polarisatie en spanningen rond Israël–Palestina.
Voor veel organisaties betekent dit dat ze zich moeten voorbereiden op een breder en zwaarder palet aan crisisscenario’s dan voorheen.
Lviv, Oekraïne, 1 mei 2025
2. Weerbaarheid en wendbaarheid staan centraal
Bij ieder congres waar we dit jaar kwamen, viel weer steeds dat ene woord: resilience. De samenleving, overheidsorganisaties en bedrijfsleven moeten het onverwachte gaan verwachten.
- wat als stroom, internet of water langdurig uitvalt?
- wat als schokken elkaar snel opvolgen?
- wat als crises niet dagen, maar weken of maanden duren?
Wat Anne en ik leerden tijdens ons bezoek aan Oekraïne konden we direct toepassen in nieuwe trainingen en workshops over weerbaarheid. De belangrijkste les was daar glashelder: Oorlog en weerbaarheid gaan, net als crisis, gaat áltijd over mensen.
Hoe gaat het met je medewerkers? Hoe blijf je in contact met verschillende groepen stakeholders? En via welke communicatiemiddelen kun je dat blijven doen als reguliere kanalen wegvallen (PACE)?
Voor crisiscommunicatieteams betekent dit: wendbaar blijven, prioriteren en voortdurend overzicht houden. Vanuit die behoefte lanceerden we ook de online training Proces Coördineren, gericht op effectief, mensgericht en adaptief werken in CCT’s, RAC’s en ToC’s.
Crisisteam bij stroomuitval (gegenereerd met AI)
3. Dit vraagt om nieuwe samenwerkingen
Grote crises stoppen niet bij organisatiegrenzen. We zien steeds vaker dat organisaties samen oefenen over oude grenzen heen:
- regionaal
- nationaal
- internationaal
Ketenpartners weten elkaar niet alleen beter te vinden, maar gaan ook echt gezamenlijk aan de slag. Een mooi voorbeeld was een crisisoefening van Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland , waarin naast de veiligheidsregio, Gemeente Amsterdam , Liander , Ministerie van Defensie ook regionale omroep NH Nieuws als rampenzender mee oefende om processen beter op elkaar af te stemmen.
Ook voor onszelf werd samenwerking belangrijker:
- internationale samenwerking met onder meer het Crisis Ready Institute (VS)
- intensiever contact met collega’s in binnen- en buitenland
- en intern een belangrijke stap: Anne en ik werden officieel partners binnen Compaijen C&C.
Het al bekende adagium ‘Crisismanagement = netwerkmanagement’ geldt meer dan ooit tevoren. Weten wie je (crisis)partners zijn, wie waarvoor verantwoordelijk is en vooral: samen trainen en oefenen.
Anne en Tom tekenen akte om officieel compagnons te worden, 1 juli 2025
4. AI heeft een vaste plek gekregen in crisiscommunicatie
AI is geen experiment meer.
Overal waar we kwamen, kreeg AI een vaste plek in de crisiscommunicatie. Steeds meer van onze tijd ging dit jaar naar keynotes en trainingen over AI en crisis.
We lanceerden AI4Cri in een webinar met 140 deelnemers, hernoemden het later naar FirstRing (ook wij leren van internationale partners 😊), en zagen ons platform in 2025 gebruikt worden in: Nederland, België, Oekraïne, Portugal, de VS, Canada, het Caribisch gebied en Peru. En met onze crisiscommunicatie-AI stonden zelfs op de World Summit AI .
Daarnaast deden we een experiment met een crisiscommunicatieteam van slechts twee personen, ondersteund door AI. Dat experiment maakte één ding duidelijk: de standaardrollen en werkwijze van crisiscommunicatieteams veranderen ingrijpend.
Nieuwe naam AI4Cri: FirstRing
5. Desinformatie blijft groeien
AI heeft ook een keerzijde.
Desinformatie, fake news en deepfakes verspreiden zich sneller dan ooit. Alleen al deze zomer zagen we meerdere ‘fake press releases’ bij grote crises, waaronder bij:
- de brand op de mainstage van Tomorrowland;
- het Coldplay kiss-cam incident rond de Astronomer-CEO;
- berichtgeving rond de aardbeving in het oosten van Rusland.
De met AI-gemaakte fake press releases waren sneller dan officiële communicatie van de bedrijven of overheid zelf.
Voor crisiscommunicatieteams betekent dit dat factchecking en rumour control geen bijzaak meer zijn. In New York City Emergency Management Department is rumor control bijvoorbeeld een vaste rol.
Zoals ik eerder in NRC schreef: brand bestrijd je waar die ontstaat. In dezelfde metafoor moet je vuur met vuur bestrijden: waar AI nepberichten versnelt, moet je AI inzetten om sneller te reageren.
NRC artikel: Blus het vuur op X
6. Authenticiteit belangrijker dan ooit
De explosie aan AI-gegenereerde content zorgt voor een tegenbeweging: mensen zoeken naar authenticiteit.
Bestuurders krijgen daarom een steeds centralere rol in (crisis)communicatie. Via statements, video’s en interviews (tv, krant, radio) moeten zij persoonlijk het waarom en de dilemma’s delen met de samenleving.
Dat vraagt wat het altijd al vroeg:
- openheid
- eerlijkheid
- transparantie
- de meest getroffenen op de eerste plaats
- verantwoordelijkheid nemen
Als dit niet goed gebeurt, gaat het mis. Zoals bij sportschool Saints & Stars, waar de video van de CEO inmiddels vast onderdeel is geworden van crisiscommunicatietrainingen.
Directeur Concertgebouw Simon Reinink bij NiewsUur
7. Meer sectoren, meer trainingen, meer behoefte
Al deze ontwikkelingen leiden tot één duidelijke beweging: steeds meer organisaties willen zich beter voorbereiden op crisis.
In 2025 gaven we meer trainingen dan ooit, bijna 150. We werkten dit jaar o.a. voor:
- ziekenhuizen en Netwerken Acute Zorg
- veiligheidsregio’s en G20-gemeenten
- woningcorporaties, waterschappen en drinkwaterbedrijven
- zorg-, onderwijs- en cultuurinstellingen
- festivals en evenementen
- netbeheerders en spoorbeheerders
- politie, defensie en Rijksoverheid
- AEX-genoteerde bedrijven, financiële instellingen en NGO’s
Om dit mogelijk te maken, startten we afgelopen jaar de samenwerking met maar liefst negen extra trainers.
Drie van de negen nieuwe trainers bij Compaijen C&C
Vooruitblik: 2026
In 2026 bouwen we verder op deze lijn
We zetten de methode Crisiscommunicatie 3.0 centraal in alles wat we doen
Ondersteund door nieuwe technologieën en AI
We bouwen FirstRing verder uit
Zodat organisaties bij crisis zo effectief en mensgericht mogelijk kunnen handelen.
Alles met één doel: organisaties helpen om 'klaar voor elke crisis' te zijn.
Wil je op de hoogte blijven van de updates van Tom en Anne?